ASP.NET 2.0 Temelleri

Visual Studio 2005 - Proje Yapısı

Visual Studio artık adının sonuna .NET ekini almıyor. Ürünün ismi sadece Visual Studio 2005, zira artık .NET artık Microsoft teknolojileri ile yazılım geliştirenler için yeni bir teknoloji değil, .NET artık yazılım geliştirme dünyasının tam göbeğinde. Microsoft artık ürünlerinin sonuna .NET ifadesini eklemiyor.

.NET Framework üzerine uygulama geliştirebilmek için bir editör zorunluluğu yoktur. Sadece .NET Framework SDK içinden çıkan compilerlar (vbc.exe,csc.exe gibi) ve Notepad uygulama geliştirmek için yeterlidir.

Ancak Visual Studio ile uygulama geliştirmenin avantajlarını, kolaylıklarını hesaba kattığımız da üretkenlik için kullanılması gerekli bir araçtır. Visual Studio .NET 2003 sürümünde olan özellikler dışında Visual Studio 2005 ile gelen yenilikler ve düzenlemeler ile bu üretkenliğin sınırları zorlanmaktadır.

Visual Studio 2005 içerisinde ASP.NET uygulamaları ve diğer uygulama türleri geliştirilebilmektedir. Ancak sadece ASP.NET uygulamaları geliştirmek istediğinizde Visual Web Developer 2005 Express ürününü ücretsiz olarak download edebilirsiniz.

Visual Web Developer 2005 Express Beta 2 sürümünü http://lab.msdn.microsoft.com/express/vwd adresinden indirebilirsiniz.

Visual Studio 2005 ile web uygulamaları geliştirmek için IIS’e ihtiyaç yoktur. Visual Studio 2005 ile beraber ASP.NET Development Server adında sadece lokal olarak ASP.NET hosting yapan bir uygulama gelmektedir. Proje türümüze (FileSystem) bağlı olarak bu uygulama çalıştırılır, proje ayarlarına bağlı olarak rasgele yada belirlediğimiz bir portu dinleyerek (varsayılan değer her seferinde rasgele bir port seçmesidir) açılır. Ve bu şekilde web uygulamalarımız IIS olmadan çalışabilirler.

Uygulama geliştirme sürecinde uygulamanın IIS üzerindeki yapılandırması ile uğraşmaktan ise bu şekilde çalışmak çok daha pratik olmaktadır.

Visual Studio 2005 Ortamı

Visual Studio 2005’de proje türleri ASP.NET(Web Site) ve diğer türler olarak ikiye ayrılmıştır. Yeni bir ASP.NET Web Application oluşturmak için aşağıdaki resimde gözüktüğü gibi File>New>Web Site altından yeni ASP.NET projesi açabilirsiniz.

Proje dosyası olmadan Web uygulama projesi!

Visual Studio 2005 ile web uygulamaları oluşturduğumuzda proje dosyası (.vbproj, .csproj) oluşturmak zorunda değiliz. Bir klasördeki, bir virtual directory yada bir ftp adresindeki tüm dosyalar o projeye ait dosyalar olurlar.

Ancak istendiği takdirde Solution dosyası oluşturulabilir ki bu birden fazla proje ile aynı anda çalışmak (örneğin bir class library ve web uygulamasının yer aldığı solution) için uygun bir yöntemdir.

Yeni Bir Web Site (ASP.NET) Projesi oluşturmak

Visual Studio .NET 2003’de olduğu gibi projelerimiz IIS üzerinde Frontpage Extensions ile oluşturulan bir virtual directory üzerinde oluşturulmak zorunda değil.

Proje türü olarak HTTP seçer isek, IIS üzerinde bir virtual directory oluşturulur.

Aşağıdaki şekilde HTTP seçtiğimizde projenin oluşturulacağı adresi yazmamız isteniyor. Uygulamamız için kullanıcağımız dil olarak ise Visual Basic seçilmiş durumda.

HTTP ile proje oluşturmak Visual Studio .NET 2003’de olduğu gibi IIS ile bağlantılı çalışır ve projeyi debug etmek için F5’e bastığımızda proje IIS ile açılır.

Aşağıdaki resimde WebSite adındaki projemiz için IIS’de oluşturulmuş olan virtual diretory gözükmektedir. Fiziksel konum olarak dosyalar C:\inetpub\wwwroot\WebSite altında yer almaktadır. Varsayılan olarak burada oluşturulan dosyalar başka bir konuma taşındıklarında IIS Manager üzerinden virtual directory yapılandırılmasını buna göre tekrar oluşturulması yeterli olacaktır.

Aşağıdaki şekilde ise Location bölümünde File System seçeneği seçildiğinde yapmamız gerekenler gözükmektedir. Bu durumda proje konumu olarak sadece bir klasör girmemiz yeterlidir. File System olarak açılan uygulama bu makalede daha önce bahsettiğim ASP.NET Development Server üzerinde açılır. Bu proje türü ile bir klasördeki dosyalar IIS’e gerek kalmadan ASP.NET Development Server üzerinde host edilirler.

Location bölümünde FTP seçtiğimizde ise bir FTP sitesi üzerinde ASP.NET uygulaması oluşturmak için seçeriz.

FTP seçeneğini seçtiğimizde FTP sunucusuna bağlanabilmek için bizden kullanıcı adı ve şifre isteyen ekran gelir.

Bu örnekde ben kendi siteme bağlandım. Ve sitede bazı dosyalar bulduğu için beni aşağıdaki ekran ile uyardı.

Ftp sitesinden dosyaların listesini alması için biraz bekledikten sonra Solution Explorer’da sitemde yer alan dosyaların listesi geliyor.

Internetde yer alan bir siteniz üzerinde bu şekilde çalışmak bağlantınıza bağlı olarak yavaş olabilir. Ayrıca yayında olan bir site üzerinde sürekli uygulama geliştirmeye devam etmekde pek sağlıklı olmayacaktır. Ancak yayındaki bir siteye hızlı bir müdahale için yada farklı senaryolar için faydalı bir özellike olarak kullanılabilmektedir.

Bu proje türlerine baktığımda en çok rağbet görecek olan ve gelişi ile yazılım geliştiricilerden olumlu tepkiler alacak olan proje türünün File System olacağını düşünüyorum.

File System türü ile bir yeni bir web site projesi açtım(CengizTest1 adında). Açtığım bir projenin (tür önemli değil) sadece aşağıda gözüken dosyaları oluşturur. Yani proje dosyası yoktur.

Not: App_Data ve diğer “App_” ile başlayan klasörler, ASP.NET’e yeni eklenen özel klasörlerdir. Örneğin App_Data database dosyalarımızı barındırmamız için kullanılması gereken dosyadır. Bu klasörlere ve işlevlerine daha sonraki makalelerimde değineceğim.

Var olan bir Web Site (ASP.NET) projesini açmak

Daha önce oluşturduğumuz bir web uygulamasını açmak istediğimizde Visual Studio .NET 2003’den farklı bir çalışma mantığı olduğu için (proje dosyası yok!) karşımaza gelen ekran da farklı olacaktır.

Open Web Site başlıklı pencerede File System, Local IIS, FTP Site, Remote Site, Source Control seçenekleri yer almaktadır.

Local IIS ile daha önce HTTP türü ile oluşturuduğumuz ve IIS üzerinde bir virtual directory olarak bulunan projeleri açabiliriz.

FTP Site seçeneği ile açılan ekranda bir FTP adresi ve bağlanmak için gerekli olan kullancı adı ve şifre verilerek FTP’deki dosyalar proje olarak açılırlar.

Remote Site seçeneği ile uzaktaki bir site üzerinden Frontpage Extensions kullanılara proje açılabilir.

Source Control seçeği ile ise Team Foundation Server (Visual Studio Team System ile beraber gelen yeni bir uygulama) üzerinden Source Control üzerine eklenmiş olan projelerden birisini seçip açabiliriz. Source Control yazılımı sayesinde bir proje üzerinde aynı takımdaki bireden fazla kişinin çalışabilmesi sağlanır. Aynı projedeki iki farklı dosya aynı anda farklı uygulama geliştiriciler tarafından kullanılıyor olabilir.

Not: Bu özellike Visual Studio .NET 2003’de de Visual Source Safe ile var. Ancak VSTS ile beraber source control yazılımı da daha gelişmiş özelliklere sahip durumda.

Cengiz HAN

Microsoft ASP.NET MVP

cengiz@cengizhan.com

ASP.NET 2.0 Temelleri - Visual Studio 2005 - Proje Yapısı