Makale Özeti

Bu makale de teknik makalelere biraz ara verip geleceğe göz atıyoruz. Visual Studio 2008'de yeni bir web sitesi açıp yeni eklenen bir kaç özellikten bahsediyoruz.

Makale

Visual Studio bir kod geliştiricinin eli ayağı daha doğrusu her şeyidir. Visual Studio yazılım geliştiricilere pek çok kolaylık sunmakta olup her versiyonda da yeni araç gereçlerle kod geliştirmeyi daha zevkli hale getiriyor. Visual Studio .NET 2003'te kod tamamlama özelliği varken Visual Studio 2005'te bu özellik abartılarak direkt kod parçacığı eklenmeye başladı. Şöyle bir düşünün; Visual Studio 2005 hayatımıza girdikten sonra acaba kaç kişi yazılımcıların en fazla kullandığı döngülerden biri olan for döngüsünü yazıyor, yazmaya gerek yok çünkü Visual Studio 2005 bizim için bu işlemi yapıyor. Şu günlerde de Visual Studio 2008'in Beta 2 versiyonu piyasaya sürüldü Visual Studio 2008 Beta2'yi http://msdn2.microsoft.com/en-us/vstudio/aa700831.aspx adresinden indirip kurabilirsiniz. Bakalım Visual Studio 2008'de bizi ne gibi yenilikler bekliyor.

Visual Studio 2008'de de Web sitesi açmanın yolu aynı File-New Web Site yolu ile yeni bir web sitesi projesi açılabiliyor ama burada bir fark gözüme çarptı web sitesi açarken şablonun seçildiği pencerede .NET Framework'ün hangi versiyonuna göre web sitesi açacağınızı seçebiliyorsunuz.

Burada .NET Framework 2.0, 3.0 ve 3.5 versiyonları listeleniyor olacaktır, yapılan seçime göre .NET Framework'ün seçili olan versiyonuna göre web sitesi geliştirebiliyorsunuz. Bu da güzel bir özellik olmuş. Visual Studio .NET 2003'ten Visual Studio 2005'e geçildiğinde sistemlerimize hem eski hem de yeni versiyonu kurmak zorunda kalmıştık ancak Visual Studio 2008'e geçerken böyle bir şeye gerek kalmayacak çünkü istediğimiz versiyona göre seçim yapıp o versiyona göre kod geliştirebiliyor olacağız.

Visual Studio versiyonlarından bahsederken dikkatli okuyucular 2003 versiyonundan önce .NET sözcüğünü kullandığımı ama diğer versiyonlarda kullanmadığı fark etmişlerdir. Visual Studio, 2005 öncesi .NET'teki versiyonlarda Visual Studio .NET olarak anılırken 2005 ve sonrası sürümlerde .NET sözcüğü kaldırılarak Visual Studio olarak anılmaktadır.

Burada .NET Framework 3.5'i seçip Visual Studio 2008'deki ilk web sitesi projemizi açalım. Versiyonlar arasındaki farkı daha iyi görmek için diğer versiyonlarda da birer proje açıp incelendiğinde, versiyon 2.0 ve 3.0 da alışık olduğumuz kullanımdan farklı yokken .NET Framework 3.5'deki versiyonda ToolBox'ta Ajax kontrollerinin de yer aldığı görülecektir. Fark sadece ToolBox'ta değildir. Visual Studio 2005'te Ajax ile bir site geliştirilmek istenildiğinde Ajax Framework kurulup daha sonra da şablonlardan Ajax Enabled Web Site seçiliyordu artık buna gerek kalmadı Visual Studio 2008'de Ajax entegre olarak karşımıza çıktı ve ekstra yapılan işlemlerden kurtulunmuş oldu. Versiyon 3.5'te açılan sitenin web.config dosyası incelendiğinde Ajax'ı kullanabilmek için gerekli kodların Web.config dosyasında yer aldığı dikkatli gözlerden kaçmayacaktır.

Visual Studio 2005'in bir önceki versiyondan farkı HTML tarafında da Intellisense desteği sağlanmıştı yani HTML kodu yazmaya daha fazla önem verilmişti hatta sayfalar ilk açıldığında HTML görünümünde açılıyordu ve bu tarafta da  sürükle bırak ile sayfaya web kontrolü ilave edilebiliyordu. Bu sürümde bu özellikler korunduğu gibi FrontPage kullanıcılarının alışık olduğu bir görünüm desteği de kullanıcıların beğenisine sunulmuş. Artık HTML tarafında sayfayı tasarlarken ayını anda hem kod tarafını hem de dizayn tarafını görebiliyoruz.Aşağıdaki resim de bu özelliği görebilirsiniz. Bu özellik Visual Studio 2008'e eklenirken güzel bir özelikte eklenmiş. Farklı alanlarda yapılan değişikler aynı anda diğer tarafa yansımıyor ama arada bir tane senkronizasyon butonu koyulmuş ve bu butona basıldığı anda her iki tarafta senkronize olup görüntüleniyor. Tabi sayfanın görünümleri arasında gezinirken doğal olarak bu görünümün aktif hale gelmesi için en altta bir tane Split butonu da eklenmiş durumdadır. Bu özellikle benim gibi HTML kodu yazarak tasarım yapmayı seven kullanıcılar daha hızlı bir şekilde tasarım yapabileceklerdir çünkü artık zaman zaman mod değiştirip dizayn moduna geçip, sayfanın son halini görmeye gerek kalmayacaktır, Senkronize butonuna basmak yeterli olacaktır.

Tasarım anındaki bir özellik de tasarım yapılırken bulunulan alanın hoş bir şekilde renklendirilmesi. Örneğin yukarıdaki resim de dikkat ederseniz bir tablo oluşturdum ve içine bir tane TextBox sürükledim bıraktım dizayn görünümüne geçtiğimde TextBox kontrolünün yanına geldiğimde arka plan mavi renge büründü ve hangi alan içinde bulunduğum bana bildirildi. Bu özellikte tasarımcıların işine yarayacaktır diye düşünüyorum.

Visual Studio 2008'i incelerken gözüme çarpan bir özellikte sitillere daha fazla önem verilmiş olduğu oldu. Yanda gördüğünüz pencere yardımıyla siteye yeni bir sitil ekleyebiliyorsunuz. Hatta bu sitilin bir css dosyasında depolanmasını sağlayabiliyorsunuz. Stil eklemek oldukça kolay çalışılan pencereden uzaklaşılmadan New Styele butonu ile açılan pencereden yeni bir stil ekleyebiliyorsunuz. Bu özellik aslında Visual Studio 2005'te de vardı ama kullanımı bu kadar kolay değildi Visual Stido 2005 sizi farklı bir pencereye yönlendirip sitil tanımlamalarını orada yapmanızı sağlıyordu. Hiç olmamasındansa farklı bir pencerede stil tasarımı yapmak güzeldi ama bu özellik bence çok daha güzel olmuş. Ama istenilirse yandaki pencereden sitil seçilip açılan menüden Go To Code seçeneği ile css dosyasının kodlarına erişilip tasarıma buradan devam edilebiliyor.

Uygulamada yeni bir sitil tasarlanabildiği gibi daha önceden tasarlanmış olan bir sitil de siteye eklenebiliyor. Bu işlem için de yapılacak iş son derece basittir. Attach Style Sheet butonuna tıklanarak uygulamanın içinde var olan sitil dosyalarından birisi seçilir ve eklenir bu kadar basit.

Visual Studio 2008'de Layout menüsü yerine Table menüsü gelmiş ve tablo işlemleri daha da özelleştirilerek tasarımcıların işi oldukça kolaylaştırılmış. Bu alandan Insert Table seçeneğini seçip gerekli özelliklerini de belirledikten sonra tablo ekleyebiliyorsunuz. Daha önceden eklenmiş olan tablolar üzerinde güncelleme işlemlerini de bu menü yardımıyla kolaylıkla yapabiliyorsunuz.

Tasarım anında dikkatimi çeken güzel bir özellik de tıpkı FronPage'de olduğu gibi herhangi bir resmin direkt sayfaya yapıştırılabiliyor oluşu. Hatta resim yapıştırılırken bir kaç özelliği de belirlenebiliyor.

Ajax'a Full Entegrasyon

Uygulamaya yeni bir öğe eklenmeye çalışıldığında da farklı şeylerle karşılaşıyor olacaksınız. Makalenin başlarında Ajax'ın Visual Studio 2008'e entegre edildiğinden bahsetmiştik. Uygulamaya yeni bir tane sayfa eklemek istediğimizde karşımıza bir web form bir de Ajax web form şeklinde farklı web form seçenekleri çıkacaktır bu seçeneklerin aralarındaki fark normal web form'da script manager kontrolü yer almazken ki tabi istenilirse eklenilebilir, Ajax Web Form'da Scrip Manager kontrolünün yer alıyor olduğudur. Visusal Studio 2008 uygulama geliştiricileri Ajax kullanılmak istenen her sayfaya bir tane Script Manager ekleme derdinden kurtararak daha hızlı sayfa geliştirilmesini sağlıyor.

Yeniliklerden bu kadar bahsettikten sonra daha önce Visual Studio 2005'te bir takım araçlar kurarak yapabildiğimiz bir işlemi burada yapalım ve Visual Studio 2008'deki ilk projemizi çalıştırıyor olalaım. Siteye bir tane Ajax Web Form ekleyelim ve bu formun içerisine bir tane Panel kontrolü sürükleyip bırakalım. Bu alanda bir şey dikkatimi çekti. Visual Studio 2005'te Panel kontrolünün Smart Tag'i yoktu ama burada Panel kontrolüne de Smart Tag eklenmiş genişletip baktığımızda aşağıdaki görünümle karşılaşırız.

Add Extender seçeneğine tıklayarak neler olduğuna bir bakalım.

Artık kontrol taşıyabilen kontrollerin içine direkt Add Extender seçeneği ile Ajax Control Toolkit içerisinde bulunan kontrollerden birini ilave edebiliyoruz. ResizableControlExtenter'ı seçelim ve gerekli ayarlarını yapalım. Gerekli ayarlar yapıldıktan sonra Panel kontrolünü içeriği ile birlikte küçültüp büyültebiliyoruz. Eklenilen kontrollerin özellikleri Panel kontrolünün özelliklerinden görülüp değiştirilebilmektedir.

ResizableControlExtenter kontrolünün özelliklerine bu makalede yer verilmeyecektir. Bu kontrolün özelliklerini daha yakından incelemek için http://ajax.asp.net sitesine göz atılabilir.

Visual Studio 2008'e göz atarken dikkatimi çeken bir özellikte Test menüsü oldu Visual Studio Team System'den görmeye alışık olduğumuz testler artık Professional sürümde de karşımıza çıkmakta ve uygulamalarımız test edebilmekteyiz böylece daha güvenli ve performanslı uygulamaları kolayca Visual Studio 2008 ortamında yazabiliriz.

Yaz aylarında bu sıcaklıkta yeni bir ürünü incelemek beni farklı bir yerlere götürdü. Özellikte teknik bir şeyler yazmaktan bunalmış durumdaydım ve Visual Studio 2008'deki yenilikleri sizlerle paylaşarak kafamı dağıtmış oldum. Visual Studio 2008'de görüldüğü gibi tasarımcılar için oldukça yeni ve güzel şeyler var artık tasarım yapmak için FrontPage benzeri uygulamalara gerek duyulmayacak gibi görünüyor. Visual Studio 2008'de Ajax'da tamamen entegre olmuş ve Ajax ile uygulama geliştirmek daha hızlı ve kolay hale getirilmiş. Visual Studio 2008'i kurup incelemenizi öneririm ama şu anda kendi tasarımı ve kurulumu Visual Studio 2005'ten çok farklı değil umarım tasarım daha hoş hale getirilir. Bir de kurulumdaki resimler de güncellense hiç fena olmaz her seferinde aynı kişilerle göz göze gelmekten sıkıldım doğrusu :).

Bu makalede anlattığım konuların Beta 2 sürümü için geçerli olduğunu unutmayın piyasaya sürülecek son sürüm de bu özellikler yer almayabilir bu sebeple buradaki yazı Visual Studio 2008 Release olmadan önce buradaki bilgilerin geçersiz kalabileceğini unutmayın. Bir sonraki makale de görüşmek dileğiyle, hoşçakalın...

 

Burak Batur
www.burakbatur.com