Makale Özeti

VStudio 2005 ile basit bir veritabanı uygulaması

Makale

Visual Studio 2005 (3), Verilerle Çalışmak

Visual Studio 2005 (3), Verilerle Çalışmak - 1

Visual Studio 2005 ile birlikte, verilerle çalışma şeklimiz de biraz değişecek. Aslında, eskiden yapılabilen herşey, VStudio 2005 ile de yapılabiliyor. Yani eskiden alışmış olduğunuz şekilde çalışmaya devam edebilirsiniz. Ancak şüphesiz bu, birçok yenilikten mahrum kalmak anlamına geliyor.

Önce, VStudio ile gelen veri kaynağı (DataSource) kavramını inceleyelim...

Data Source

Uygulamamızda kullanabileceğimiz her tür verinin proje içindeki gösterimi veri kaynaklarıdır. Veri kaynakları, veritabanlarından, web servislerinden, özel nesne ya da bileşenlerden ve lokal veritabanı dosyalarından oluşturulabilirler.

Data Sources Window

VStudio’ya yeni eklenen bu pencere ile, proje içerisinde kullanılabilecek tüm veri kaynaklarını yönetebiliyoruz. Bu pencere aslında VStudio 2003’te de bulunan Server Explorer penceresi gibi çalışıyor. Ancak çok daha gelişmiş olduğunu söyleyebiliriz. Buradan bir veri kaynağı sürükleyip, bir Windows forma bıraktığımızda, veri kaynağı ile ilgili tüm işlemlerin yapılabildiği (kayıt ekleme, silme, değiştirme vs..) bir arayüz form üzerinde bizim için oluşturuluyor. Arayüzün bir grid şeklinde mi yoksa form kontrolleri ile mi oluşturulacağını Data Sources Penceresinden belirleyebiliyoruz.

Bir veri kaynağı oluşturmak

Adım adım bir veri kaynağı oluşturalım ve kullanalım...

1.      VStudio 2005’te yeni bir Windows Application Projesi oluşturun.

2.      Data menüsünden, Add New Data Source öğesini seçin.

 

 

3.      Data Source Configuration Wizard açılış penceresini Next ile geçiyoruz.

 

 

4.      Sonraki pencerede, çalışmak istediğimiz verikaynağının türünü seçiyoruz. Şu anda dört farklı veri kaynağı ile çalışmayı seçebiliriz. Bunlar veritabanı, lokal veritabanı dosyası (Access .mdb ve SQL Express .mdf dosyaları), web servisi ve bir nesne olabilir. Şimdilik veritabanı seçeneğini seçili bırakıp Next ile devam ediyoruz.

 

 

5.      Veri kaynağımız için bir bağlantı dizisi (connection string) belirtmemiz gerekiyor. Eğer Server Explorer ile daha önce bir bağlantı dizisi oluşturmuşsanız, bu pencereden onu seçebilirsiniz. Bir burada yeni bir bağlantı dizisi oluşturacağız. New Connection tuşu ile aşağıdaki pencereyi açıyorsunuz.

 

 

Connection Properties penceresi, eskisi ile hemen hemen aynı. Sadece göze biraz daha hoş gelen birkaç değişiklik eklenmiş. Eğer siz de benim gibi, SQL Express kurmuşsanız, veritabanına ulaşmak için makine_adi\örnek_adi yazmalısınız. SQL Express bir isimli örnek (named instance) kurduğundan dolayı bu şekilde sisteme ulaşmamız gerekiyor. Sunucu adını belirttikten sonra açılır listeden bir veritabanı adı seçiyorsunuz. Benimle aynı veritabanını seçmeniz gerekmiyor. Örneğimizde veritabanına özel herhangi bir programlama yapmayacağız... OK tuşu ile pencereyi kapatıyoruz.

6.      Bir sonraki pencere, belirlemiş olduğumuz ayarların özetini bize gösteriyor. Eğer değişiklik yapmak istiyorsanız Back ile ayarlara geri dönebilirsiniz. Next ile devam ediyoruz.

 

 

7.      Eğer bağlantı dizisini (connection string) uygulama konfigurasyon dosyasında saklamak istiyorsanız (eğer Integrated Security kullanıyorsanız şiddetle tavsiye edilir),  yukarıdaki pencerede Yes, save the connection as: seçeneğini aktif duruma getirip, bağlantı dizisini konfigurasyon dosyasında hangi anahtar ile saklayacağınızı alttaki metin kutusuna yazmalısınız.

 

 

8.      Bir sonraki pencere (yukarıdaki) ile veri kaynağına eklenmesini istediğimiz nesneleri seçiyoruz. Bunlar arasında tablolar, görünümler, depolanmış yordamlar ve fonksiyonlar mevcut. İstediğiniz bir tabloyu seçebilirsiniz. Ben, Filmler adındaki bir tabloyu seçtim. Daha önce de söylediğim gibi, seçeceğiniz tablonun örnek açısınıdan herhangi bir önemi yok.

9.      Finish tuşu ile işlemi tamamlıyoruz...

 

İşlem tamamlandığında projeye VStudio tarafından bir tiplendirilmiş veri kümesi (typed dataset) ekleniyor. Bu veri kümesi ile, eskiden çalıştığınız gibi çalışabilirsiniz...

 

 

Şimdi veri kaynakları penceresini (Data Sources Windows) açalım ve ne işe yaradığını görelim.

Data menüsünden, Show Data Sources menüsü ile veri kaynakları penceresini açalım:

 

 

Pencerede gördüğünüz gibi, veri kaynağını yapılandırırken seçmiş olduğum Filmler tablosu ve içindeki tüm alanlar veri kaynakları penceresinden görünebiliyor.

Şimdi veri kaynakları penceresinin en güzel özelliklerinden birine bakalım. Eklemiş olduğunuz tabloyu seçin ve hemen yanında beliren ok tuşu ile listeyi açın:

 

 

Açılan listeden seçeceğimiz bir özellik ile, Filmler tablosu form üzerine sürüklenip bırakıldığında nasıl bir arayüz oluşturulacağını belirlemiş oluyoruz. Önce DataGridView seçeneğini deneyelim. Listeden DataGridView seçeneğini işaretliyoruz ve tabloyu sürükleyip, form üzerinde sürükleyip bırakıyoruz. Form aşağıdaki şekilde değişmiş olmalı:

 

 

Görüldüğü gibi, veri içinde ilerlemek, kayıt eklemek ve silmek için gerekli olan tuşlar form üzerine eklenen bir araç çubuğu içinde oluşturuldu. Ve evet, farkettiğiniz gibi artık Office 2003 görünümünde araç çubukları oluşturmak hiç de zor değil...

Şimdi bir diğer seçenek ile, yani Details seçeneği. Önce projeye yeni bir form ekleyin.

 

 

Filmler tablosu için Details seçeneğini işaretledim. Bu arada YonetmenNo, SenaristNo, TurNo ve YapimciUlkeNo kolonlarının açılır listelerinden, resimde görüldüğü gibi ComboBox kontrolünü seçtim. Bu sayede, arayüz oluşturulurken, yukarıdaki alanlar için birer metin kutusu yerine açılır liste form yüzeyinde oluşturulacak.

Tabloyu sürükleyip yeni eklediğim form üzerine bırakıyorum. Aşağıdaki görünümü elde ediyorum:

 

 

Bu sefer oluşturulan arayüz, teker teker kayıtlar üzerinde güncelleme yapılmasını sağlayan, yeni kayıt eklenirken kontrollerin kullanılmasını kolaylaştıran bir arayüz...

Oluşturduğunuz bu arayüzü test etmek için en son eklediğiniz formu projenin başlangıç formu olarak belirlemeniz gerekiyor. Eğer siz aksini belirtmezseniz, kayıt etme tuşu tıklanamaz durumda oluşturulmuştur. Kayıt işlemlerini gerçekleştirebilmek için öncelikle araç çubuğundaki kayıt tuşunun (dataNavigatorSaveItem) Enabled özelliğini True olarak değiştirmeniz gerekiyor. Bu işlemden sonra kayıtların veritabanına gönderilmesi için gerekli olan kodları yazıyoruz.

Kayıt tuşuna çift tıklayın ve click olay tutucusuna geçin ve aşağıdaki kodları yazın:

 

    Private Sub dataNavigatorSaveItem_Click(ByVal sender As System.Object, ByVal e As System.EventArgs) Handles dataNavigatorSaveItem.Click

        Try

            FilmlerTableAdapter.Update(Me.FilmArsiviDataSet)

            MessageBox.Show("Güncelleme basarili., "Film Arsivi", MessageBoxButtons.OK, MessageBoxIcon.Information)

        Catch ex As Exception

            MessageBox.Show("Güncelleme basarisiz!, "Film Arsivi", MessageBoxButtons.OK, MessageBoxIcon.Error)

        End Try

    End Sub

 

Yukarıda da gördüğünüz gibi, artık verileri güncellemek için DataAdapter nesnelerini kullanmıyoruz. Kullandığımız nesne bir TableAdapter nesnesi. Bunlar ataları olan DataAdapter nesnelerinden daha gelişmiş, fakat yine onlar gibi çalışan nesneler.

 

Ufak bir veritabanı uygulaması geliştirmiş olduk. İlerleyen yazılarımda, verilerle çalışmak konusuna geri döneceğim. Özellikle ADO.NET 2.0 ile birlikte gelen oldukça hoş yenilikleri anlatmaya çalışacağım.

 

Önsel Akın

onsela@yazgelistir.com