Makale Özeti

Bu yazımızda Silverlight 2.0 içerisinde ScrollViewer kontrolünün kendi içerisindeki hazır özelliklerin yanı sıra özel Scrollbar yapıları ile beraber kullanımına da değiniyoruz.

Makale

Herhangi bir içeriği Silverlight 2.0 arayüzlerinde göstermek istediğinizde özellikle veri bağlanabilir çoğu kontrolün kendi içerisinde "ScrollBar" (Kaydırma Çubukları) içerdiğini görebilirsiniz. Fakat bazı durumlarda bu hazır kontrolleri kullanmadığınızda veya scrollbar özelliği bulunmayan bazı yapı taşı niteliğinde kontrolleri beraber kullanmak istediğiniz ayrıca bir ScrollBar'a ihtiyacınız olabilir. Bu gibi durumlarda bize scrollbar özellikleri ekleme konusunda ScrollViewer kontrolü yardımcı oluyor.

Yapacağımız ilk örnekte 1024*768 piksel büyüklüğünde bir resmi uygulamamıza ekleyeceğiz. Fakat biz bu resim nesnesini tam ekran göstermek istemiyoruz. Uygulamamız içerisinde ufak bir karede göstererek insanların istiyorlarsa ScrollBar'lar aracılığı ile resmi gezmesini istiyoruz. Bu durumda aslında yapmamız gereken çok basit. Aşağıdaki XAML kodunu yaratacak şekilde Image nesnemizi bir ScrollViewer içerisine yerleştirmemiz yeterli.

<UserControl x:Class="ScrollBar.Page"

    xmlns="http://schemas.microsoft.com/client/2007"

    xmlns:x="http://schemas.microsoft.com/winfx/2006/xaml"

    Width="400" Height="300" xmlns:d="http://schemas.microsoft.com/expression/blend/2008" xmlns:mc="http://schemas.openxmlformats.org/markup-compatibility/2006" mc:Ignorable="d">

    <Grid x:Name="LayoutRoot" Background="White">

      <ScrollViewer Margin="0,0,0,0" HorizontalScrollBarVisibility="Auto" VerticalScrollBarVisibility="Auto">

        <Image Height="768" Width="1024" Source="Forest.jpg"/>

      </ScrollViewer>

    </Grid>

</UserControl>

Gördüğünüz gibi ScrollViewer nesnemizin içerisinde kocaman bir resim var. ScrollViewer içerisine programatik olarak farklı nesnelerin de yerleştirilebiliyor olabilirdi. O nedenle biz ScrollViewer'a ait HorizontalScrollBarVisibility ve VerticalScrollBarVisibility özelliklerini de Auto yaparak ScrollBar'ların sadece gerektiğinde gözükmesini sağladık. Zaten varsayılan ayarları ile maalesef yatay ScrollBar gösterilmiyor o nedenle her halükarda bu ayarları değiştirmek şart.

ScrollViewer kontrolü iş başında.
ScrollViewer kontrolü iş başında.

Kullanımın ne kadar basit olduğunu sanırım daha da anlatmaya gerek yok. Gelin biraz daha karışık bir örneğe doğru yola çıkalım. Varsayalım ki ScrollViewer ile beraber gelen kaydırma çubukları yerine kendi oluşturduğunuz bazı düğmeleri kullanarak kaydırma işlemi yaptırmak istiyorsunuz, bu durumda ne yapabilirdik?

İlk olarak örneğimizin görsel kısmını hazırlayarak uygulamamıza iki düğme ekleyelim. Bu düğmeler rahatlıkla farklı görsellikler atanarak daha anlamlı hale getirilebilir. Ben odak noktamızı kaybetmeme adına düğmelerin görsel özellikleri ile ilgilenmeyeceğim.

<UserControl x:Class="ScrollBar.Page"

    xmlns="http://schemas.microsoft.com/client/2007"

    xmlns:x="http://schemas.microsoft.com/winfx/2006/xaml"

    Width="400" Height="300" xmlns:d="http://schemas.microsoft.com/expression/blend/2008" xmlns:mc="http://schemas.openxmlformats.org/markup-compatibility/2006" mc:Ignorable="d">

  <Grid x:Name="LayoutRoot" Background="White">

    <ScrollViewer Margin="0,0,63,0" HorizontalScrollBarVisibility="Hidden" VerticalScrollBarVisibility="Hidden" x:Name="Scroll">

      <Image Height="768" Width="1024" Source="Forest.jpg"/>

    </ScrollViewer>

    <Button Height="57" HorizontalAlignment="Right" Margin="0,8,8,0" VerticalAlignment="Top" Width="51" Content="Yukarı" x:Name="Yukari"/>

    <Button Height="46" HorizontalAlignment="Right" Margin="0,0,8,8" VerticalAlignment="Bottom" Width="51" Content="Aşağı" x:Name="Asagi"/>

  </Grid>

</UserControl>

Kodumuz içerisinde önemli birkaç nokta var. Bunlardan ilki ScrollViewer kontrolümüzün VerticalScrollBarVisibility ve HorizontalScrollBarVisibility özelliklerinin Hidden olarak ayarlanmış olması gerektiği. Eğer bu özellikleri Disable olarak ayarlarsanız maalesef birazdan yapacağımız şekilde ScrollViewer'ın kaydırma özelliklerinden faydalanamayız. Oysa biz işimizi olabildiğince basite indirgemek ve kolaylaştırmak istiyoruz. O nedenle bu özellikler Hidden olması ve ScrollViewer'dan faydalanmamız şart. Bu haldeyken zaten ScrollBar'lar hiçbir şekilde gözükmeyecektir.

Sahnemizde ayrıca iki adet de düğme var. Bu düğmelere her basıldığında bir miktar scroll yaptırmak istiyoruz. Aslında bizim örneğimizde hem yatay hem de dikey kaydırma çubukları gerektiği için toplam dört düğme gerekirdi. Fakat ben şimdilik sadece dikey kaydırma çubuğunu simüle edeceğim, aynı sistemi yatay için kullanmak size kalıyor.

Private Sub Asagi_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As System.Windows.RoutedEventArgs) Handles Asagi.Click

    If Scroll.ScrollableHeight > 0 Then

        Scroll.ScrollToVerticalOffset(Scroll.VerticalOffset + 10)

    End If

End Sub

 

Private Sub Yukari_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As System.Windows.RoutedEventArgs) Handles Yukari.Click

    If Scroll.ScrollableHeight > 0 Then

        Scroll.ScrollToVerticalOffset(Scroll.VerticalOffset - 10)

    End If

End Sub

Hem Yukari hem de Asagi adindaki düğmelerimize yukarıdaki şekilde kodlarımızı yazdığımızda düğmelere her basıldığında ScrollViewer içerisindeki resim 10 piksel yukarı veya aşağıya doğru kayıyor. Kodumuzu incelediğimizde basit bir IF kontrolü ile ScrollViewer'ın yükseklik olarak kaydırılabilip kaydırılamayacağını öğreniyoruz eğer ScrollableHeight sıfırdan büyük ise demek ki kaydırma işlemi yapabiliriz. Kaydırma işlemini yapabilmek için mevcut VerticalOffset üzerinden konumu alarak üzerine 10 piksel ekleyip veya çıkartıp bu konuma scroll edilebilmesi için de ScrollToVerticalOffset metodunu kullanıyoruz. Bu metod almış olduğu Offset değerine scroll ediyor.

Daha kaygan bir Scroll olmaz mı?

Yukarıdaki örneğimizi denediğinizde düğmeye her bastığımızda 10 piksellik bir kayma göreceksiniz. Bu durum sizi de benim gibi rahatsız ettiyse daha hoş bir çözüme doğru ilerleyebiliriz. Rahatsızlık yaratan aslında iki konu var, birincisi kullanıcı kaydırma işlemine devam etmek için milyonlarca kez düğmeye tıklamak zorunda. Bu hiç de hoş bir durum değil. Oysa biz düğmeye tıklandığı anı yakalayıp kullanıcı düğmeyi bırakana kadar kaydırmaya devam etsek süper olurdu. Düğmeye fare ile tıklandığı ve bırakıldığı anları yakalamak için rahatlıkla MouseLeftButtonDown ve MouseLeftButtonUp eventlarını kullanabiliriz. Tek yapmamız gereken bu arada sürekli kaydırma işlemi yapmak. Hatta bu kaydırma işlemini de 20 milisaniyede 1 piksel şeklinde yaparsak aslında çok daha hoş bir kaydırma efekti yaratmış oluruz.

Peki tüm bunları nasıl yapacağız. Silverlight 2.0 Beta 1 ile beraber gelen DispatchTimer nesnesini kullanacağız. Bu aslında bizim bildiğimiz Winforms'daki Timer'dan pek farklı değil. Esasen tek farkı istemci tarafında farklı bir Threat içerisinde çalışıyormuş gibi davranması.

Dim Timer As Windows.Threading.DispatcherTimer

İlk olarak yukarıdaki şekilde Timer değişkenimizi global olarak tanımladık. Global tanımlamamızın nedeni hem MouseLeftButtonDown hem de MouseLeftButtonUp durumlarında bu Timer'a başvuracak olmamız. Aslında yapacağımız esas işlemi Timer'ı MouseLeftButtonDown durumunda yani kullanıcı düğmeye basında başlatmak ve MouseLeftButtonUp durumunda ise yani kullanıcı düğmeyi bıraktığında ise durdurmak.

    If Scroll.ScrollableHeight > 0 Then

        Timer = New Windows.Threading.DispatcherTimer

        Timer.Interval = New TimeSpan(0, 0, 0, 0, 20)

        AddHandler Timer.Tick, AddressOf TimerTick

        Timer.Start()

    End If

Yukarıdaki kodumuzu düğmemizin MouseLeftButtonDown durumuna yazıyoruz. Kullanıcı düğmeye tıkladığı anda global değişkenimize yeni bir DispatchTimer nesnesi aktararak Interval değerini 20 milisaniye olarak düzenliyoruz. Böyleceher 20 milisaniyede bir bir sonraki adımda DispatchTimer nesnesine bağladığımız Tick event-handları çalıştırılıyor olacak. Tüm ayarlarımızı tamamladıktan sonra DispatchTimer'ın Start metodu ile işlemi başlatıyoruz.

Sub TimerTick(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs)

    Scroll.ScrollToVerticalOffset(Scroll.VerticalOffset + 1)

End Sub

Timer'ın her Tick durumunda daha önce kullandığımız kodu kullanarak kaydırma işlemi yapıyoruz. Bu sefer Tick durumları 20 milisaniyede bir olacağı için sadece 1 piksellik bir kayma yaratacağız.

Private Sub Asagi_MouseLeftButtonUp(ByVal sender As Object, ByVal e As System.Windows.Input.MouseButtonEventArgs) Handles Asagi.MouseLeftButtonUp

    Timer.Stop()

End Sub

Son olarak düğmenin MouseLeftButtonUp durumunda ise Timer'ımızı durdurarak kayma işlemini sonlandırıyoruz. Uygulamamızı hem Asagi hem de Yukari düğmeleri için tamamladığımızda kodumuz aşağıdaki şekilde sonuçlanıyor.

Partial Public Class Page

    Inherits UserControl

 

    Public Sub New()

        InitializeComponent()

    End Sub

 

    Dim Timer As Windows.Threading.DispatcherTimer

 

    Private Sub Asagi_MouseLeftButtonDown(ByVal sender As Object, ByVal e As System.Windows.Input.MouseButtonEventArgs) Handles Asagi.MouseLeftButtonDown, Yukari.MouseLeftButtonDown

        If Scroll.ScrollableHeight > 0 Then

            Timer = New Windows.Threading.DispatcherTimer

            Timer.Interval = New TimeSpan(0, 0, 0, 0, 20)

            AddHandler Timer.Tick, AddressOf TimerTick

            Timer.Start()

        End If

    End Sub

 

    Sub TimerTick(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs)

        If Yukari.IsFocused Then

            Scroll.ScrollToVerticalOffset(Scroll.VerticalOffset - 1)

        Else

            Scroll.ScrollToVerticalOffset(Scroll.VerticalOffset + 1)

        End If

    End Sub

 

    Private Sub Asagi_MouseLeftButtonUp(ByVal sender As Object, ByVal e As System.Windows.Input.MouseButtonEventArgs) Handles Asagi.MouseLeftButtonUp, Yukari.MouseLeftButtonUp

        Timer.Stop()

    End Sub

End Class

Yukarıdaki kod içerisinde MouseLeftButtonDown ve MouseLeftButtonUp event-handlerlarının sadece birer kere bulunduğu dikkatinizi çekecektir. Söz konusu event-handlerları her iki düğmeye de bağlamış durumdayız. Aslında her iki düğmenin de sadece uygun zamanlarda Timer nesnesini başlatması ve sonlandırma yeterli. Önemli olan Timer'ın Tick durumunda içeriğini yukarı veya aşağıya kaydırılacağına karar verebiliyor olmak. Bunun için de ben örneğimde Yukari düğmesinin IsFocused özelliğinden faydalandım. Eğer bir düğmeye basılmış ise doğal olarak söz konusu düğme Focus almış demektir. Böylece o an için hangi düğmeye basılmakta olduğunu yakalayıp one göre işlem yapılabilir.

Hepinize kolay gelsin.