Makale Özeti

Önceki bölümlerde İş Zekası’na işletmelerin her seviyesinde gereksinim duyulduğuna değinmiştim. Gerçekten İş Zekası ile işletmenin tüm seviyelerine yönelik “cevap”lar oluşturulabilir. Ancak İş Zekası ile oluşturulan her “cevap”, işletmenin tüm seviyelerinde gereklidir sonucuna varmak hata olacaktır. İşletmelerde yer alan farklı seviyeler, farklı türde bilgilere gereksinim duyarlar. Bu bölümde işletmelerde hangi seviyede ne tür bilgilere gereksinim duyulduğunu, bir piramit üzerinden anlatıyor olacağım.

Makale

Farklı Seviyelerde “İş Zekası” 
Önceki bölümlerde İş Zekası’na işletmelerin her seviyesinde gereksinim duyulduğuna değinmiştim. Gerçekten İş Zekası ile işletmenin tüm seviyelerine yönelik “cevap”lar oluşturulabilir. Ancak İş Zekası ile oluşturulan her “cevap”, işletmenin tüm seviyelerinde gereklidir sonucuna varmak hata olacaktır. İşletmelerde yer alan farklı seviyeler, farklı türde bilgilere gereksinim duyarlar. Bu bölümde işletmelerde hangi seviyede ne tür bilgilere gereksinim duyulduğunu, bir piramit üzerinden anlatıyor olacağım.

Piramidin Zirvesi 
İşletmelerin üst düzey karar vericileri büyük fotoğrafa bakmak zorundadırlar. İşletme için uzun vadeli hedefler belirlemekle sorumludurlar ve ufak detaylara takılıp zaman kaybetmemek için sorumluluk alanları ile ilgili çok detaylı bilgi yerine bu bilginin doğru şekilde özetlenmiş ve biçimlendirilmiş haline sahip olmalıdırlar.

Picture1  
Şekil 1.1: İşletmenin Farklı seviyelerindeki hedefler

 

Özetlenmiş Ölçütler 
İş Zekası bu seviyelerin gereksinimlerini karşılayacak şekilde tasarlanmıştır. Ölçütler karar vericilere özetlenmiş olarak iletilmelidir. Çoğu durumda ölçütler sayılarla değil, çeşitli grafiksel öğelerle ifade edilirler. Bu grafiksel öğeler ölçütün kabul edilebilir değerler içinde olup olmadığını, gecikmeyi veya kabul edilmesi mümkün olmayan değerleri ifade eder. Bu grafiksel öğelere İş Zekası konusunda “Key Performance Indicator” kısaca KPI adı verilir.

Picture2 
Şekil 1.2: Somut Ölçütler

KPI’lar üst düzey karar vericilere işletmenin belirli bir alandaki anlık durumu ile ilgili görsel, kolay algılanabilen ve kolay yorumlanabilen bilgi sağlar. KPI’lar sıklıkla trafik lamlabaları veya gauge grafikleri gibi anlık durumu ifade eden grafiksel öğeler olarak sunulur. KPI’ları ilerleyen bölümlerde detaylıca ele alıyor olacağız.

Yüksek Gecikme 
Üst düzey karar vericiler genellikle uzun vadeli hedefler üzerinde çalıştığından, anlık verilere gereksinim duymazlar. Bu, bu seviyedeki iş zekası uygulamalarının dayandığı verilerin, çoğunlukla anlık güncelleniyor olması zorunluluğunun olmadığı anlamına gelir. Bu seviyedeki karar vericilerin belirli bir konuya dair belirli bir dönemdeki trendi görmeleri gerekir.

Picture3 
Şekil 1.3: Karar verici seviyelerine göre gereksinim duyulan veri güncelleme sıklığı

Orta Seviye 
Orta düzey karar vericiler departman ve diğer birimlerin yönetimini gerçekleştirirler. Kısa vadeli hedefler belirlerler ve sorumlulukları kapsamındaki birimler için planlama yaparlar. Orta düzey karar vericiler günlük süreçlere dair detaylı verilere gereksinim duymazlar.

Özetlenmiş Ölçütler ve Drilldown 
Bu seviyedeki karar vericilerde özetlenmiş verilere gereksinim duyarlar ancak sıklıkla belirli bilgilerin detayını görmek isterler (drilldown). Bu nedenle bu seviyedeki karar vericiler raporları, veri odaklı analize izin veren interaktif sistemlerle birlikte kullanırlar. Bu tür karar vericiler veri madenciliği teknikleri ile oluşturulmuş verileri de kullanabilirler.

Kabul Edilebilir Gecikme 
Bu karar vericiler işletmenin günlük işlevlerine daha yakın olduklarından, bazı durumlarda daha düşük gecikmeye gereksinim duyarlar. Ölçütlerin günlük olarak güncellenmesine gereksinim duyma olasılıkları olmakla birlikte, genellikle haftalık ya da aylık periyodlara ilişkin verilere gereksinim duyarlar.

Piramidin Temeli 
Piramidin temelini oluşturan insanlar, yani çalışanlarımız, yöneticilerimiz ve grup liderlerimiz günlük işlemleri gerçekleştirir. Bu insanlar günlük operasyonel hedefleri belriler ve bir sonraki haftaya, güne veya mesai dönemine ilişkin kaynak planlamasıyla ilgili kararları alırlar. Bir sonraki satış kampanyasını ya da satış aramasını planlarlar. Bu karar vericiler genellikle yüksek erişilebilirliğe ve yüksek tepki süresine sahip İş Zekası sistemlerine gereksinim duyarlar.

Detay Seviyesinde Ölçütler 
Bu karar vericiler işletmenin tüm operasyonlarıyla ilgili detaylarla ilgilenirler ve detaylı veriye gereksinim duyarlar. Bu karar vericiler bazı durumlarda ölçütlerin özetlenmesi ancak drilldown ile detaylara inilebilmesine gereksinim duyarlar. Bununla birlikte veri madenciliğinden faydalanarak belirli trend ve korelasyonları günlük bazda izleme gereksinimi duyabilirler.

Düşük Gecikme 
Bu seviyedeki karar vericiler günlük operasyonlarla ilgilendiğinden, bilgideki değişikliklerden en hızlı şekilde haberdar olmalıdırlar. Bu nedenle bu seviyede çok düşük bir gecikmeye tolerans gösterilebilir. Bazı kritik durumlarda günlük, saatlik hatta daha küçük bir periyodu içeren verilere gereksinim duyarlar.