Makale Özeti

Herkese merhaba. Bu yazımda, kısa yazılımıyla BOM (Bills of Materials) ‘un ne olduğu ve Axapta’da nasıl kurgulandığı konusunda bilgiler vereceğim. BOM, İngilizcede “Bill of Materials” diye adlandırılan ve Türkçede “Ürün Reçetesi” anlamına gelen bir kavramdır. Üretim yapan işletmeler ürünlerinin içeriğini bu tür reçetelerle tanımlarlar. Yani, BOM aslında bir mamulün veya yarı mamulün hangi alt hammaddelerden ve/veya yarı mamullerden oluştuğunu tarif eden hiyerarşik bir yapıdır. Ama kesinlikle fiziksel olarak bir mamul, yarı mamul veya hammadde değildir, sadece bir tariftir.

Makale

BOM (Ürün Reçetesi) Nedir? Axapta’da BOM Nasıl Yaratılır?

Herkese merhaba. Bu yazımda, kısa yazılımıyla BOM (Bills of Materials) ‘un ne olduğu ve Axapta’da nasıl kurgulandığı konusunda bilgiler vereceğim.

BOM, İngilizcede “Bill of Materials” diye adlandırılan ve Türkçede “Ürün Reçetesi” anlamına gelen bir kavramdır. Üretim yapan işletmeler ürünlerinin içeriğini bu tür reçetelerle tanımlarlar. Yani, BOM aslında bir mamulün veya yarı mamulün hangi alt hammaddelerden ve/veya yarı mamullerden oluştuğunu tarif eden hiyerarşik bir yapıdır. Ama kesinlikle fiziksel olarak bir mamul, yarı mamul veya hammadde değildir, sadece bir tariftir. Aşağıda örnek olarak iki adet BOM verilmiştir :

                                               Şekil 1 : BOM Örneği

Yukarıdaki örnekte M mamul, Y yarı mamul ve H de hammaddeleri temsil etmektedir. Görüldüğü gibi bir BOM; sadece bir hammaddeyi içerecek şekilde basit yapıda (BOM-002) olabileceği gibi, altında birçok yarı mamul ve hammaddeyi içerecek şekilde karmaşık ve dallanmış yapıda (BOM-001) da olabilir. Yine örnekte görüldüğü üzere bir BOM, altında bir veya birden fazla BOM tipinde madde içerebilir.

BOM lar hakkında dikkat edilmesi gereken bir diğer konu da BOM’ların değişik versiyonları olabileceğidir. Bir BOM, farklı zamanlarda kullanılmak üzere çeşitlendirilebilir ve her çeşit bir versiyon olarak isimlendirilir. Bu çeşitlilik, BOM’daki bir bileşenin miktarının değişmesiyle veya tamamen yeni bir bileşenin BOM’a dahil olması veya mevcut bir bileşenin BOM’dan çıkmasıyla da olabilir.

Şimdi Axapta’da BOM kavramına yukarıdaki örneği ele alarak bakalım. Axapta’da ürün reçetesi yaratmanın birden fazla yolu olsa da biz örneğimizde en pratik olanının üzerinden gideceğiz. Axapta’da sadece ürün reçetesi tipinde olan maddeler için ürün reçetesi oluşturulabilir. İlk olarak madde formundayken ürün reçetesini oluşturmak istediğimiz maddeyi seçelim ve daha sonra “Ürün reçetesi” butonu altından “Bileşenleri” ni seçelim.

Karşımıza “Ürün reçetesi satırı” formu gelir. Bu formda üst taraf (header) versiyonları, alt taraf (lines) ise header’da seçili olan versiyonun bileşenlerini gösterir. Üst tarafta “Ürün reçetesi yarat”  butonuna basıp gelen ekranda bir numara ve tarif tanımlanıp ürün reçetesi oluşturulur. İstenirse “Kopya” seçeneği seçilerek mevcut bir ürün reçetesinin kopyası oluşturulabilir.

Ürün reçetesini oluşturduktan sonra bu reçetenin firma içinde yetkili bir kişi tarafından onaylanması gerekir. Bu işlem “Onayla” butonuna tıklayarak yapılabilir. Daha sonra da Aktif alanı seçilerek aktifleştirilebilir.

Ürün reçetesinin bileşenlerini oluşturmak için ise alt kısımdaki yeni butonuna basılarak bileşen madde seçilir. Bu bileşenin hangi ambardan geleceği, reçetedeki miktarı ve birimi de mutlaka belirtilmelidir. Aşağıdaki ekranda M1 mamulü için reçete bilgileri görülmektedir.

Şekilde görüldüğü gibi M1 mamulü 01.10.2005 - 31.03.2006 tarihleri arasında geçerli olan BOM-001 versiyonunda 1 adet Y1 yarı mamulü, 2 adet Y2 yarı mamulü ve 0,5 kilogram H3 hammaddesinin bileşimimden oluşmaktadır. Ancak 01.04.2006 – 30.09.2006 tarihleri arasında geçerli olan BOM-101 versiyonunda ise 1 adet Y1 yarı mamulü, 2 adet Y2 yarı mamulü ve 0,7 kilogram H3 hammaddesinin bileşiminden oluşmaktadır.

Unutulmamalıdır ki bir madde için olan farklı versiyonlar kesinlikle çakışan tarihlerde aktifleştirilemez.

Ürün reçetesi ve bileşenlerinin nasıl oluşturulduğunu gördük. Bunu yapmanın bir diğer pratik yolu da madde formu üzerinde yine ilgili madde üzerindeyken “Ürün reçetesi” butonu altından “Tasarımcı” yı seçmektir. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi “Ürün reçetesi tasarımcısı” formu açılır ve bu formda ürün reçetesi bir ağaç yapısında görüntülenir. İstenen satırlar sağdaki madde listesinden sürükle-bırak yöntemiyle eklenebilir, çıkarılabilir.

Hilmi Levent Tuna
Axapta ERP Danışmanı