Makale Özeti

Axaptaya giriş yapıp, genel tanımları incelemeye başlıyoruz.

Makale

AXAPTAYA GİRİŞ - 1

Axapta, Microsoft firmasının ERP (Enterprise Resources Plan – Kurumsal Kaynak Planlama) uygulamasıdır. Yurt dışında birçok firma tarafından kullanıldığı gibi, Türkiye’de de kullanımı yaygındır.

Axapta teknik alt yapı olarak, MS Sql Server veya Oracle veritabanını kullanır. İsteğe bağlı olarak kullanılabilen ve Axapta Object Server diye isimlendirilen bir sunucusu vardır. İstemci yapılandırılmasıda isteğe göre şekillendirilebilir. Kendi içerisinde, X++ diye isimlendirilen yazım olarak C#’a benzeyen bir dili ve derleyicisi bulunmaktadır. Axapta uygulaması katmanlı bir yapıya sahiptir.

Axapta ile ilgili bir yazı dizisinin ilkini okumaktasınız. Bundan sonra kısaki birkaç yazıda da kısa başlıklarla temel tanımlar anlatılacaktır. Sonrasında da yazılım geliştirme, modüller ile ilgili diğer ayrıntılı yazılar yer alacaktır.

KURULUM

Axapta’nın tam kurulumu birbirini izleyen bir dizi yüklemelerden oluşur. Eğer 2 katmanlı uygulama kurulucaksa, uygulama(application) ve istemci(client), eğer 3 katmanlı uygulama kurulacaksa, sunucu(server) ve istemci(client) yüklenir.

Hangi yükleme seçeneği seçilirse seçilirsin, yüklenecek ilk eleman, işin mantığını içerecek olan application’dır.

 

2 KATMANLI KURULUM

2 katmanlı kurulumda, istemci olarak görev alacak her PC’de Axapta yüklü olmak zorundadır. LAN sayesinde PC’ler ve veritabanı arasında haberleşme sağlanır. Bilgi için iletişim ise, Axapta ve veritabanı arasında olur. Bu yapıda kullanıcıların makinelerinde Axapta uygulaması kurulacağı için, kullanıcı makinelerinin özelliklerinin iyi olması gerekir. Tüm kullanıcılar direk olarak veritabanına bağlı olur.

2 katmanlı kurulum için tablo üzerinde inceleme yapacak olursak;

 

Gereklilikler

Sonuçları

Network

Yüksek bant aralığı ister.

LAN, yoğun trafik.

Hardware

Yüksek performanslı bilgisayar gereksinimi vardır.

Donanım için büyük yatırım gerekir.

Scalability

Her kullanıcı için tam kurulum.

Üst limit kurulum sayısına kısa sürede erişilir.

Flexibility

Notebook’larla kullanımı zordur.

Her bağlantı için maksimum iki kullanıcı.

Installation

Her zaman tam kurulum.

Sistem yöneticisi için iş yükü artmaktadır.

 

3 KATMANLI KURULUM

3 katmanlı yüklemelerde, iş yükü birden fazla ortama ve bilgisayara atanır.

Birinci Katman
Birinci katman veritabanı sunucusudur. Bu sunucu üzerine MS SQL Server veya Oracle kurulur.

İkinci Katman
AOS (Application Object Server) kuruludur, Axapta’nın iş mantığı bu katmandadır. Birden fazla AOS kurabilirsiniz.

Üçüncü Katman

Akıllı katman olarak adlandırılır. Kullanıcı yeni obje açtığında ya da bilgi istediğinde istemci, tüm bant genişliğini kullanabilir.

Bu şekilde bir yapılandırmada, ağırlık AOS üzerindedir. Kullanıcılar direk olarak veritabanına bağlanmaz. Bu yapı AOSnin ön bellekleme gibi getirilerinden dolayı tercih edilebilir. Bu aradaki bağlantı ile ilgili ek bilgiler sonraki yazılarda yayınlanacaktır.

Axapta Object Server (AOS)

AOS, kullanıcılara, normal bir veritabanı erişimi ve Axapta uygulamasını sağlar. 3 katmanlı bir çevre, bir ya da birden çok AOS ile oluşturulabilir. Gerçekte, sistem tek bir AOS ile çalışır. Bu, en kolay kurulumu, en rahat yüklemeyi ve çalışmayı sağlar.

Birden fazla AOS kurulmuşsa, birden çok makine ve birden çok yazılım (application instance) aynı Axapta uygulaması üzerinde çalışır. AOS’nin Active Directory ile entegre edilmesi tavsiye edilir.

AOS, Windows NT, Windows 2000 ve üstüne kurulabilir. Axapta’nın AOS de çalışması için Enterprise sürümüne sahip olmak gerekir.

Active Directory

Active Directory, sistem entegrasyonu için kullanılır. Active Directory’yi, AOS’ye entegre etmek için kurduğumuzda, Axapta, Active Directory’yi yükleme, paylaşım, ve bilgi alma için kullanır. AOS katmanında, AOS sunucuları, Active Directory’de varlıklarını gösterebilirler ve istemiciler de kendilerine uygun sunucuyu Active Directory’yi kullanarak bulabilirler. Bu yolla, Axapta, makina eksenli olmaktan çıkıp, servis eksenli hale gelir. Bu şekilde, admin merkezi olarak birden çok kullanıcıyı alternatif kullanıcılara yönlendirebilir.

Yeliz Korkmaz, MVP

yelizkorkmaz@tnn.net