Makale Özeti

Microsoft, ASP.NET’in 2.0 versiyonun da dahil olduğu .NET Framework 2.0 ’ın Beta 2 sürümünü geçtiğimiz günlerde piyasaya sürdü. Yeni sürüm getirdiği yenilikler ile uygulama geliştiricilerin daha üretken olmalarını sağlamaktadır. Ayrıca getirdiği yeni kavramlar ile var olan özellikler üzerine eklentiler yapmaktadıkr.

Makale

ASP.NET 2.0 için İlk Adım

 

.NET 2.0 geliyor.

 

Microsoft, ASP.NET’in 2.0 versiyonun da dahil olduğu .NET Framework 2.0 ’ın Beta 2 sürümünü geçtiğimiz günlerde piyasaya sürdü.

 

Ürünlerin beta sürümleri ürünün RTM versiyonu piyasaya çıkmadan, dağıtılan ve uygulama geliştiricilerin üzerinde çalışıp hata raporu vermeleri, geri bildirimlerde bulunmaları için çıkarılır. .NET 2.0 için herkese açık ve bazı herkese açık olmayan beta sürümleri oldu.

 

Beta 2 sürümü nesne modeli gibi başlıklarda değişikliğin beklenmediği, daha çok olması muhtemel hataların giderileceği bir sürüm.

 

Eğer henüz 2.0 ile çalışmaya başlamadıysanız artık zamanı geldi. Kendinizi ürün piyasaya çıkmadan hazırlamalısınız. Zira bir çok şirket Beta 2 ile ürünler geliştirmeye ve RTM versiyon ile son düzenlemeyi yapmaya hazırlanıyor. Yine piyasada Beta sürümler üzerine yazılmış ve yazılacak kitaplar vardır ve olacaktır. Eğer 2.0 ile çalışmaya başlamadıysanız, “vakit geldi.”

 

ASP.NET’in gelişiminden önce konuya .NET Framework olarak bakmalıyız. Bir çok deyim duymuş olabilirsiniz. 2.0, Whidbey, 2005 gibi. Yeni sürümü çıkmakta olan .NET Framework ve Visual Studio’nun versiyonları şu şekildedir. .NET Framework 2.0 ve Visual Studio 2005. Dikkatinizi çeken bir nokta var sanırım. Artık Visual Studio.NET değil Visual Studio diyoruz ürünün ismine. Microsoft aldığı bir karar ile artık ürünlerinin sonunda .NET ifadesini kullanmayacak.

 

.NET Framework içerisinde yer alan .NET bileşenleri yani ASP.NET, ADO.NET gibi teknolojiler de isimlerinin sonuna 2.0 şeklinde versiyon eki alıyor. ASP.NET 2.0, ADO.NET 2.0.

 

Visual Studio 2005 ile ise .NET Framework üzerine uygulama geliştirmek çok daha hızlı, üretken hale geliyor. Refactoring, Unit testing, geliştirilmiş Intellisense gibi kavramlar hayatımızı çok daha kolay hale getirecek.

 

Microsoft’un 2005 ailesi ile beraber yeni ürünü olarak piyasaya sunduğu Visual Studio Team System (http://lab.msdn.microsoft.com/teamsystem/) ile yazılım takımlarının proje yönetiminde kullanacağı bir uygulama olarak geliyor. Visual Studio Team System (VSTS) Microsoft uygulama geliştiricilerinin proje yönetimi için, 3.parti araçları kullanmalarına gerek bırakmıyor. Bug tracking, görev yönetimi gibi kavramları(work item) olarak yönetebilmemizi sağlıyor. VSTS .NET yazılım geliştiricileri için heyecan verici güzel yeniliklerden birisi.

 

ASP.NET 2.0 geliyor.

 

.NET Framework üzerinde web uygulamaları geliştirmek için kullandığımız ASP.NET’in de yeni versiyonu, yepyeni özellikler ile piyasaya çıkacak. Microsoft Haziran 2000’de .NET Framework’ün Technology Preview versiyonunu piyasaya çıkardığında bir çok Active Server Pages (ASP) uygulama geliştiricisi çok farklı bir dünyaya merhaba demişti.

 

Ayrıca zaten Object Oriented dünyada uygulama geliştirenler ise ASP nin yeni versiyonu diyebilmemize izin vermeyecek kadar büyük yenilikler ile gelen ASP.NET ile uygulama geliştirmeye çok daha kolay adapte olabileceklerdi.

 

Artık .NET Framework vardı. Web tabanlı uygulama geliştirirken büyük bir kütüphane olarak emrimizde olan .NET Framework Base Class Library (BCL) ve Object Oriented Programming (OOP) yeteneklerine sahip Visual Basic .NET , C# ve diğer programlama dilleri ile çok daha üretken uygulama geliştiriliyordu.

 

Neden ASP.NET 2.0?

 

Halen .NET Framework ile elde ettiğimiz bu özellikler ile uygulama geliştirilebiliyor iken neden yeni bir sürüm çıktı?

 

Aslında kullandığımız platform çok sağlam değildi de biz mi buna inandırıldık?

 

Yeni sürüm tüm kategorilerde getirdiği yenilikler ile uygulama geliştiricilerin daha üretken olmalarını sağlamaktadır. Ayrıca getirdiği yeni kavramlar ile var olan özellikler üzerine eklentiler yapmaktadır.

 

Örnek verecek olursak, yazdığınız her uygulamada tekrar tekrar yazdığınız üyelik yönetim işlemlerini daha pratik ve tüm dünyada uygulama geliştiricilerin kullandığı ortak tasarım kalıplarına uygun biçimde çok daha kısa sürede ve daha az kod yazarak oluşturabilmemizi sağlıyor.

 

.NET çatısı altında ASP.NET 2.0 yenilikleri nelerdir?

 

“ASP.NET 2.0 çıkıyor, bildiğimiz her şeyi unutup yepyeni bir teknoloji mi öğreneceğiz?” sorusuna net olarak “Hayır” yanıtını verebiliriz.

 

Evet öğrenmemiz gereken yeni özellikler olacak. Ancak bildiğimiz her şey ASP.NET 2.0 ile beraber yaşayacak. Biz sadece gelen yenilikleri öğrenerek işimizi daha hızlı ve sağlam biçimde yapabiliyor olacağız.

 

ASP.NET takımı ASP.NET 2.0’ın amacını aşağıdaki başlıklar ile özetliyor.

 

  • Uygulama geliştiricinin üretkenliği :
    •  %70 daha az kod yazın : ASP.NET 1.0/1.1 sürümleri ile uygulama geliştirirken yaptığınız bir işlem için ASP.NET 2.0 ile ortalama %70 daha az kod yazacaksınız.
      • Örneğin veri erişimi için sqlconnection,sqldataapter gibi nesneler ile çalışmak zorunda olmadan SqlDataSource gibi bir kontrol ile çok daha az çaba ile veri erişimi yapabilirsiniz.
      • Üyelerin bulunacağı bir sistem yapmak ASP 3.0’a göre ASP.NET’de çok büyük kolaylıklar getiriyor olsa da her seferinde bir birinin kopyası kodları yazmak zorunda kalıyordunuz. ASP.NET 2.0 Membership Provider ile bir üyelik sistemi alt yapısı oluşturmak, ilgili kullanıcı ve yönetici arabirimlerine sahip olmak mouse kullanma hızınıza bağlı olarak 2 ila 3 dakika arasında değişmektedir.
      • Bir web uygulaması geliştirilirken uygulamanın tasarımının tüm  sayfalarda aynı olması sağlanmaya çalışılır. ASP.NET 1.0/1.1 de bu kullanıcı kontrolleri ile sağlanabilmekte, ancak yine de bir miktar uğraş gerekmektedir. Master Pages ile uygulamanın tüm sayfalarında görsel bütünlük sağlamak çok daha sağlam bir alt yapı ile ve sıfır kod ile yapılmaktadır.
      • SharePoint’in sonraki versiyonun da alt yapısı olarak kullanılacak olan Web Part Framework ile web uygulamanızın webpartların avantajlarından faydalanabilmesi sağlanmaktadır.
      • n-tier enterprise seviye de uygulama geliştiren uygulama geliştiricilerin, business object’ler ile çalışması ObjectDataSource sunucu kontrolü ile çok daha kolay.
      • 50’den fazla yeni sunucu kontrolü ile ASP.NET 1.0/1.1 de yapmak için, ya 3.parti bir sunucu kontrolü satın aldığımız yada kendi sunucu kontrollerimizi yazdığımız bir çok senaryo için çok hızlı ve sağlam biçim de çözüm üretebilirsiniz.
      • ....
  • ASP.NET 2.0 yönetimsel araçları sistem yöneticilerinin uygulamalarının yönetimsel işlemlerini gerçekleştirebilmesi : XML ayar dosyalarındaki ayarların görsel arabirimler ile yönetilebilmesi, aynı arabirimler ile precompilation gibi performansa etki edecek işlemlerin yapılabilmesi gibi özellikleri ile sistem yöneticilerinin uygulamarın yönetimini teknik bilgiye gerek duymadan yapabilmesi sağlanmaktadır.
  • Hız ve performans :  Dünyanın en hızlı web uygulama platformu olan ASP.NET 1.0/1.1 iken, ASP.NET 2.0 ile daha fazla hız amaçlanmıştır. ASP.NET artık 64 bit desteklidir.

 

 

ASP.NET 2.0 ile gelen yeniliklerin ve kolaylıkların farkına varabilmek için aşağıdaki tabloyu incelemek yeterlidir.

 

 

ASP.NET v1.1

ASP.NET 2.0

Tür sayısı

 321

 1138

Namespace sayısı

 12

 20

Assembly boyutu

 ~1.2MB

 > 5MB

 

ASP.NET 1.1 sürümünde 321 adet tür (class,enum,structure,delegate) var iken, 2.0 sürümünde 1138 adet tür mevcut.

 

ASP.NET 1.1 sürümünde 12 adet namespace var iken 2.0 sürümünde 20 adet namespace var.

 

ASP.NET 1.1 sürümünde assembly (System.Web.dll) boyutu yaklaşık 1.2MB iken, 2.0 sürümünde 5MB dan büyüktür.

ASP.NET 2.0’in özelliklerini ayrıntısı ile inceleyeğimiz diğer makaleler de görüşmek üzere.

 

Cengiz HAN

Microsoft ASP.NET MVP

cengiz@cengizhan.com